12 czerwca 1960 roku z inicjatywy społeczności lokalnej otwarto muzeum, które otrzymało imię Jana Nikodema Jaronia (Jan Nikodem Jaroń – liryk i dramaturg, autor dramatów „Wywłaszczenie”, „Konrad Kędzierzawy”, brał czynny udział w III Powstaniu Śląskim, będąc cywilnym komisarzem na powiat oleski). Muzeum ulokowano w budynku przy ulicy Pieloka 18. W muzeum urządzono ekspozycję archeologiczną, etnograficzną i historyczną.
W dziale archeologii poznać można było najstarsze dzieje ziemi oleskiej, w dziale etnograficznym ukazane było wyposażenie wnętrza izby oleskiej, stroje oleskie, sprzęty, hafty, jak również zestaw narzędzi rzemieślniczych i rolniczych. Dział historyczny gromadził rękopisy, pamiątki znanych oleskich poetów i działaczy społecznych (J. Lompa, J.N. Jaroń).
W latach 80-tych muzeum zostało przeniesione do ratusza.
W ramach ekspozycji stałej znalazła się kompletnie urządzona izba oleska.
Istotną częścią działu etnograficznego, obok izby oleskiej, narzędzi rolniczych i rzemieślniczych
były prace ludowych rzeźbiarzy. Nie zabrakło także działu archeologicznego, w skład którego wchodziły zabytki kultury materialnej pochodzące z badań na terenie regionu.
Nowym lokum Oleskiego Muzeum Regionalnego, bo od 2005 roku taką nazwę nosi muzeum, jest XVIII – wieczna zabytkowa kamienica barokowa znajdująca się przy ulicy Jaronia.
W ramach działu historycznego zorganizowana została stała ekspozycja ukazująca dzieje miasta Olesna. Stała ekspozycja to także izba leśno-łowiecka wykonana przez Nadleśnictwo Olesno (spreparowane zwierzęta, szyszki, pędy drzew, siewki drzew oraz eksponaty związane z pracą leśnika).
Jako muzeum regionalne placówka zajmuje się gromadzeniem, konserwowaniem i opracowywaniem dóbr kultury materialnej z terenu Ziemi Oleskiej w zakresie archeologii, etnografii i historii.
